Seoska arhitektura

Tradicionalna seoska arhitektura na prostoru Srema razvijala se od početka XIX veka i na najbolji način oslikava stanje, privredni razvoj i društveno ekonomske prilike vremena i prostora u kojem je nastala. Jednostavne osnove i funkcionalne prostorne organizacije objekti narodnog graditeljstva prilagođeni su potrebama života na selu.

Sremska kuća je jednostavna, trodelne osnove sa krovom na dve vode i otvorenim tremom. Kuće su se gradile od materijala koji je nalažen u neposrednoj okolini, pre svega zemlja i drvo. Zidovi su pravljeni od naboja, ćerpiča i cigle. U fruškogorskom delu Srema podrumi i temelji kuća građeni su od kamena. Drvo kao uobičajeni građevinski materijal korišćeno je za izradu krovne konstrukcije, tavanica, prozora i vrata. Krovovi sremskih kuća pokrivani su trskom i biber crepom. Prepoznatljivost seoske okućnice u Sremu čine pomoćne, ekonomske zgrade za smeštaj raznih vrsta žitarica.

Njihova gradnja počinje u XIX veku kada zemljoradnja u Sremu dobija sve veći značaj i biva sve naprednija. Jednostavniji i stariji tip ekonomske zgrade je ambar, u koji su smeštane zrnaste žitarice. Kukuruz u klipu čuvao se u kotobanjama. Kotobanje i ambari nastali su kao posebne ekonomske zgrade ali se vrlo brzo podižu na istom temelju, pod istim krovom i već do početka XX veka razvile su se gotovo sve varijante različite po materijalu, organizaciji prostora, dekorativnim elemnetima i sl. Postavljani preko od kuće, vidljivi sa ulice, sa bogatim dekorativnim elementima, ambari i kotobanje postajali su svojevrsni simbol lokalnog prestiža i predstavljali porodične zadužbine.

Prepoznatljivost narodne arhitekture ovog podneblja je korišćenje drveta u konstruktivnim i dekorativnim elementima građevina. Dok su na kućama u Sremu drveni delovi bili na zabatu i tremu, privredni objekti, ambari i kotobanje građeni su isključivo od drveta. Drvo je bilo dobar materijal na kome su narodni majstori postigli prava umetnička ostvarenja i stvorili savršen spoj lepote i svrhe. U bogatom fondu spomeničkog nasleđa Srema, narodno graditeljsko nasleđe reprezentuju četiri dobra od izuzetnog i dvadeset dobara od velikog značaja.

Kulturna dobra od izuzetnog značaja

Spomenici kulture

Kulturna dobra od velikog značaja

Prostorne kulturno istorijske celine

Spomenici kulture

  • Vodenica u Rivici, opština Irig
  • Ambar sa kotobanjom, ulica Žike Maričića 17, Kupinovo, opština Pećinci
  • Ambar sa kotobanjom, ulica Savska 15, Kupinovo, opština Pećinci
  • Ambar sa kotobanjom, ulica M.Tita 16, Ašanja, opština Pećinci
  • Ambar sa kotobanjom, ulica Prhovačka 54, Sremski Mihaljevci, opština Pećinci
  • Fišerov salaš, na putu Jarak-Ruma, Jarak, opština Ruma 
  • Ambar sa kotobanjom, , ulica Nebojše Jerkovića11, Buđanovci, opština Pećinci
  • Vodenica, ulica Građanska 43, Donji Petrovci, opština Pećinci
  • Kuća, ulica Arsenija Čarnojevića 51, Sremska Mitrovica, opština Sremska Mitrovica
  • Ambar, ulica 1. Novembra 174, Laćarak, opština Sremska Mitrovica
  • Ambar, ulica Savska 94, Kuzmin, opština Sremska Mitrovica
  • Ambar, ulica Zmaj Jovina 57, Kuzmin, opština Sremska Mitrovica
  • Kuća, ulica Pinkijeva 27, Ležimir, opština Sremska Mitrovica 
  • Menzulana, ulica M.Tita 64, Novi Banovci, opština Stara Pazova
  • Kuća, ulica M.Tita 41, Vojka, opština Stara Pazova
  • Ambar sa kotobanjom, ulica Šimanovačka 124, Golubinci, opština Stara Pazova 
  • Vajat, ulica Zmaj Jovina 27, Šid, opština Šid
  • Ambar, ulica Maršala Tita 42, Gibarac, opština Šid
  • Ambar, ulica Maršala Tita, Gibarac, opština Šid
  • Seoska kuća, ulica JNA 5, Ljuba, opština Šid