Sakralna arhitektura i umetnost

Velika seoba Srba 1690. godine, pod patrijarhom Arsenijem III Čarnojevićem, predstavlja prekretnicu u duhovnom i političkom životu srpskog naroda. Za pridošle izbeglice koje su došle u Srem, bila je olakšavajuća okolnost što su zatekli Srbe starosedeoce, koji su još u XV veku u ovim krajevima stvorili nekoliko jakih ekonomskih centara. U to vreme, na posedima despota iz kuće Lazarevića i Brankovića, već je postojao znatan broj manastirskih crkava, koje su građene u periodu od sredine XV do sredine XVI veka. Velika seoba Srba, uticala je na to da se znatno poveća broj srpskog življa u Sremu.

Početkom XVIII veka (1708) osnovana je Mitropolija sa sedištem u Krušedolu, koja je 1713. godine preneta u Sremske Karlovce. Međutim, krajem XVII veka, za vreme austro-turskih ratova, stradali su i opustošeni manastiri i crkve u Fruškoj Gori. Posle zaključenja Karlovačkog mira (1699), političke prilike su se ustalile i normalizovao se život. Izbeglice koje su došle u Velikoj seobi, zajedno sa Srbima starosedeocima, počeli su sa obnavljanjem zapuštenih i porušenih manastirskih crkava i podizanjem novih. Život doseljenika u novoosnovanim naseljima bio je izuzetno težak. Oni su tada živeli u skromnim kućama ukopanim u zemlju – zemunicama. Na sličan način građene su u Sremu i prve crkve koje su takođe delimično bile ukopane i nazivali su ih crkve-zemunice. Ove prve bogomolje, bile su jednim svojim delom pod zemljom, sa zidovima od naboja, dok je krov bio pokriven granjem, prućem, trskom, slamom i šašom. Vremenom, vlažno tlo i visok nivo podzemnih voda, naterali su doseljenike da počnu graditi kuće na nivou terena. Uporedo sa poboljšavanjem ekonomskog stanja stanovništva, napredovalo se i sa izgradnjom kuća i crkava od trajnijeg materijala.

Prvih decenija XVIII veka, najpre su građene crkve od pletera, zatim od brvana oblepljenih blatom, sa krovom od trske i šindre. Počev od sredine XVIII veka, počinju da se prave crkve od tvrdog materijala, a poneke u stilu raške i moravske graditeljske škole. Graditelji ovih crkava su Teodor Kosta i Nikola Krapić, majstori iz južnih pravoslavnih zemalja koje su u to vreme bile pod Turcima. Nakon ovih, grade se crkve većih dimenzija u čisto baroknom stilu. Najznačajnija i najmonumentalnija crkva izgrađena u baroknom stilu je Saborna crkva u Sremskim Karlovcima.

Početkom XX veka crkva je zbog usklađivanja sa tada novom patrijaršijskom rezidencijom preoblikovana u neoklasicističkom stilu. Novim i većim baroknim građevinama nisu više odgovarale male i niske oltarske pregrade sa zografskim ikonama i plitkom rezbarijom. Na taj način ikonostasi u XVIII veku postaju najdekorativnije celine hrama, koji su se od nekadašnje niske oltarske pregrade razvili u visoke višespratne ikonostase, na kojima ravnopravno mesto sa ikonama dobija i raskošna rezbarija. Dekorativni višespratni ikonostasi sa svojim složenim ikonografskim repertoarom razvijali su se u zavisnosti od liturgijskog obreda postepeno primajući skoro celikupnu religioznu tematiku crkve. Neki od najreprezentativnijih crkava i ikonostasa nalaze se upravo u parohijskim crkvama u Sremu (Crkva Sv. Luke u Kupinovu, Mala crkva Sv. Stefana u Sremskoj Mitrovici, Crkva Sv. arh. Gavrila u Molovinu).

Značajniji spomenici kulture: