Spomen groblje, Sremska Mitrovica

Pritisnuti aktivnostima Narodnooslobodilačkog pokretanemački okupatori su sredinom 1942. godine otpočeli ofanzivne akcije protiv partizanskih jedinica koje su neposredno ugrožavale najvažnije železničke i drumske komunikacije. Deo tih aktivnosti sproveden je i u Sremu pod nazivom operacija “Fruška gora“. Vlasti NDH iskoristile su ovo da se obračunaju sa srpskim stanovništvom Srema. Uz vojne, sprovedene su i policijske aktivnosti za koje je bio zadužen Viktor Tomić. Posle formalnih suđenja pred prekim sudom, bez ikakve mogućnosti odbrane ustaše su na više mesta u Sremu streljale civile. Najveće stratište bilo je u Sremskoj Mitrovici, na starom pravoslavnom groblju. Ovde je od 30. avgusta do 8. septembra 1942. godine ubijeno nekoliko hiljada ljudi, među njima i jedan od naših najpoznatijih slikara Sava Šumanović.

Mesto ovog masovnog zločina je isprva bilo obeleženo kamenim krstom a 1960. godine je otvoren spomen prostor uređen po projektu čuvenog arhitekte Bogdana Bogdanovića, koji je verovatno najpoznatiji po obeležju „Kameni cvet“ u Jasenovcu. To nije bilo konačno rešenje i Spomen goroblje je u nekoliko etapa dorađivano, početkom osamdesetih su dodati spomen parkovi republika, pristupni lavirint i nova kuća spomen muzeja. Park je tokom proteklih decenija potpuno zapušten a delovi bronzane urne i plamenovi na humkama su ukradeni i izlomljeni. Naša ustanova je 2012. godine izvršila opsežnu rekonstrukciju i restauraciju Spomen groblja a postavljena je i savremena rasveta kao i nadzorne kamere.