GRADINA NA BOSUTU, VAŠICA

Arheološko nalazište Gradina na Bosutu nalazi se u zapadnom Sremu, na periferiji sela Vašica, na levoj obali reke Bosut. Situirano je na visokom brežuljku tipa tela elipsoidnog oblika dimenzija 165 x 50 m, koji svojom visinom dominira širom okolinom. Opasano je dubokim šancem koji je povezan sa rekom.
Gradina predstavlja višeslojno praistorijsko naselje koje je egzistiralo u kontinuitetu oko 3,5 milenijuma, od neolita do dolaska Rimljana u ove krajeve i jedan je od najznačajnih arheoloških lokaliteta za proučavanje starijeg gvozdenog doba u našoj zemlji. Kulturni slojevi na njemu premašuju visinu od 7 m. Nalazište se prvi put pominje krajem XIX veka, a prva zaštitna arheološka istraživanja su izvedena 1964. i 1965. godine kada privlači veliku pažnju javnosti. Deset godina kasnije preduzimaju se sistematska zaštitna istraživanja koja u kontinuitetu traju od 1975. do 1988. godine. Istraživanja manjeg obima izvedena su 2013. godine u okviru zaštitnih arheoloških radova na izgradnji gasovoda.
Najstarije naselje na Gradini pripada sopotsko-lenđelskoj kulturi iz perioda mlađeg kamenog doba, zatim slede eneolit sa Boleras – Černavoda III, rana bronza sa vinkovačkom kulturom uz povremene prodore inkrustovane keramike i kulture Belegiš – Gava II. Periodu starijeg gvozdenog doba pripada moćan kulturni sloj čija debljina iznosi 3.15 metara sa deset stambenih horizonata i više faza obnavljanja. Život na ovom naselju završava se u mlađem kamenom dobu, kada ovde živi keltsko pleme Skordiska.

Arheološko nalazište Gradina u Vašici stavljen je pod zaštitu Rešenjem Zavoda za zaštitu spomenika kulture Sremska Mitrovica br. 67 od 03.04.1967. godine, a kategorisan je za kulturno dobro od velikog značaja Odlukom Izvršnog veća Skupštine AP Vojvodine br. 633-7/91 od 12.12.1991. („Službeni list APV” broj 28 od 30.12.1991. godine).